Ανταποκρίσεις Απόστολου Θηβαίου, Rei

Reinaldo Rei

Reinaldo Arenas

fav-3
Έχουν ειπωθεί σχεδόν όλα. Η δύσκολη, παιδική ηλικία, οι βαναυσότητες, ο παράξενος ερωτισμός, η φυλάκιση, η εξορία, η δύση και το τέλος. Ο Reinaldo Arenas αποτέλεσε και εξακολουθεί ν΄αποτελεί μια ιδιάζουσα μορφή των λατινοαμερικάνικων γραμμάτων. Όχι λόγω του Σελεστίνο που επαναφέρει στην εντόπια λογοτεχνία τη φιλοδοξία του μαγικού ρεαλισμού, καθώς εκτείνεται απ΄το μεγάλο προς το μικρό. Η ακτιβιστική του δράση ως το τέλος της ζωής του στην αφιλόξενη Αμερική τον κατατάσσει ανάμεσα στους συγγραφείς με έκδηλη, κοινωνική δράση σε μια ιστορική περίοδο όπου την έννοια της αγωνιστικότητας συνοδεύει μια κάποια γραφικότητα. Πολύ αργότερα, προς το τέλος του περασμένου αιώνα η κοινωνική προσφορά θα καταστεί παγκόσμια τάση ικανή να διαμορφώνει πολιτικές και να φέρνει καίρια πλήγματα στις αυταρχικές παλινωδίες της εξουσίας. Τα έργα του Arenas διακρίνονται για το μεταφυσικό τους ρεαλισμό, αν θα μπορούσε ποτέ να σταθεί ένας τόσο αδόκιμος όρος. Η κουβανική λογοτεχνία, πριν και μετά την παρουσία του Arenas σημαδεύεται απ΄την πιστή αναπαράσταση της πραγματικότητας. Η έμφυτη ποίηση του Carpentier, το υπερβατικό κατά Προυστ ευαγγέλιο του Paradiso διά χειρός Lezama Lima, ο Pedro Gutierez, πρώην πυγμάχος, πρωταγωνιστής στα καινούρια τρίπτυχα της Αβάνα, ο Jose Marti απρόσιτος, οριοθετώντας την αφετηρία μιας εθνικής λογοτεχνίας μ΄αβέβαιη, σαν όλες τις τέχνες πορεία. Τόσο ο Carpentier όσο και ο Lezama παρέμειναν στην Κούβα κατά την περίοδο της στερέωσης του φιντελικού σοσιαλισμού, αναλαμβάνοντας καίριες θέσεις και συμβάλλοντας με την πνευματικότητά τους στην ανάδειξη της χώρας σε ηγετική στη διαμόρφωση της λογοτεχνικής ζωής της ευρύτερης λατινικής Αμερικής. Ο Carepentiier θα αποκηρύξει την επανάσταση μετά από χρόνια, αναγνωρίζοντας τη βαναυσότητα, τις απάνθρωπες μεθόδους και το διεθνή αποκλεισμό της χώρας ως αφορμές για τις δεκαετίες εσωστρέφειας που θα ακολουθήσουν.

Η τύχη του Reinaldo Arenas καθιστά το έργο του ακόμη πιο σημαντικό, αφού διατυπώθηκε μες στις πιο αντίξοες συνθήκες.

Η προσωπική ιστορία του Arenas συνιστά μια τραγική φάρσα. Η κινηματογραφική εκδοχή της δικαιώνει αυτήν ακριβώς τη θεώρηση. Τελευταία εικόνα για τον ίδιο το νησί που απομακρύνεται καθώς το Mariel κατευθύνεται προς τις απέναντι ακτές. Μια άλλη περίπτωση του δικού μας και τόσων άλλων πλοίων τύπου Matarroa. Η μαρτυρία του για την Κούβα της επανάστασης ενδεικτική των μεθόδων με τις οποίες κάθε ραγδαία αλλαγή επεμβαίνει στην ιστορική εξέλιξη. Ο Reinaldo Arenas ενηλικιώνεται μέσα σ΄έναν εμπύρετο κόσμο. Ο πίνακας του Κλέε με το παιδί που προορίζεται να υποφέρει είναι φτιαγμένος θα λέγαμε για τον ίδιο.Και η ποίηση στην Αβάνα υπάρχει παντού. Όπως ακριβώς επισημαίνει ο Alejo Carpentier. Σε λέξεις, δρόμους, συνεργεία. Στο έργο και τις ημέρες του Reinaldo Arenas.

*Το νοτιότερο σημείο στις Η.Π.Α. Έτσι γράφει. Και πώς θα μπορούσε κανείς να  πει κάτι παρόμοιο στα ισπανικά; Το σημείο το πιο νότιο σ΄όλη την έκταση των ηνωμένων πολιτειών. Κάπως εκτενέστερο, έτσι που να χάνει σε δύναμη και ακρίβεια. Δεν προκύπτει η ποθητή που λένε διαύγεια. Δεν υπάρχει άραγε λέξη στα ισπανικά για ν΄αποδώσει τους όρους “νοτιότερο σημείο.” Ωστόσο, στην αγγλική αυτό ξεκαθαρίζεται μ΄ένα  κοινό, τελικό σύμφωνο.

 Ο κόσμος εδώ τελειώνει. Απ΄αυτό το σημείο και ύστερα και ως το βάθος του ορίζοντα δεν θα δεις τίποτε άλλο παρά τη θάλασσα των Σαργάσσων. Έναν επικίνδυνο ωκεανό. Αυτό το τελικό σύμφωνο δεν είναι γράμματα, αλλά σταυροί, σήματα, έτσι όπως στέκουν, υποδεικνύοντας πιο πέρα το θάνατο ή ακόμη χειρότερα, την ίδια την κόλαση. Μια αίσθηση πέρα για πέρα αληθινή.

Ας είναι, βρισκόμαστε ήδη σ΄αυτό το σημείο. Κατορθώσαμε να φτάσουμε μαζί ως εδώ. Θα προτιμούσα βεβαίως να είχες έρθει από μόνος σου,  να σε είχα δελεάσει με μια φωτογραφία μου πλάι στην επιγραφή. Το νοτιότερο σημείο των Ηνωμένων Πολιτειών. Εγώ στην άλλη όχθη των Σαργάσσων, -έτσι που καθένας απ΄αυτούς να πέθαινε από φθόνο ή οργή-, να φτύνω αυτά τα νερά, αυτήν την κόλαση. Αυτό που με φέρνει κοντά σ΄αυτόν τον τόπο, 157 μίλια απ΄το Μαϊάμι και μονάχα 90 απ΄την Κούβα, δεν είναι άλλο απ΄την αίσθηση, τη βεβαιότητα, τη φιλοδοξία να ζήσω έναν θρίαμβο.

Το τέλος της ιστορίας βρίσκει τον Rei ηττημένο. Με πληγές, με τα κομμάτια του σκορπισμένα στη θάλασσα που τον πήρε μακριά απ΄την Αβάνα της καρδιάς του. Καμιά επανάσταση, κανείς τρόμος, καμιά λέξη δεν τον ορίζει. Ανήκει σ΄αυτούς που καταστρέφονται μες στις σελίδες της ιστορίας, συνιστώντας τα ρεύματα, τις μάζες, τις λαμπρές ατομικότητες που εξαντλούνται σε εξόδους θρυλικές.

fav-3

*Το απόσπασμα μεταφράστηκε απ΄το αφήγημα End Of a Story του Reinaldo Arenas. Κείμενο αφιερωμένο στους Juan Abreu και Carlos Victoria, θριαμβευτικούς επιζώντες. Υπάρχουν τόσοι εκεί έξω, θα προσθέσουμε εμείς.

*

©Απόστολος Θηβαίος

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε

 

Comments Off

Filed under Ανταποκρίσεις, Δοκίμιο, ελληνική λογοτεχνία