«Παιδεία θεατρική εστίν» της Μαρίας Πανούτσου

Μέρος 29ο

Φώτο. Μανώλης Ηλιάκης -Αντιγόνη Τρίτη  εκδοχή, Εθνικό Θέατρο  Αθήνα, Πειραματική σκηνή  1999. Σκηνοθεσία διδασκαλία, Μαρία Πανούτσου

Φώτο. Μανώλης Ηλιάκης -Αντιγόνη Τρίτη εκδοχή, Εθνικό Θέατρο Αθήνα, Πειραματική σκηνή 1999. Σκηνοθεσία διδασκαλία, Μαρία Πανούτσου

fav_separator

Η ΑΤΑΦΗ  ΑΝΤΙΓΟΝΗ
Μία μελέτη  της Μαρίας Πανούτσου  για  την ηρωίδα του Σοφοκλή

Ο λόγος που με έφερε στην Πολωνία  το 1980 ήταν η  προσπάθεια μου να βρεθώ σ’ έναν χώρο  Θεατρικό, που θα με βοηθούσε να προσεγγίσω την αρχαία  ελληνική τραγωδία σωματικά, θεατρικά κυρίως, γιατί  το θεωρητικό υπόβαθρο το είχα εντοπίσει σε Έλληνες , Γάλλους,  Γερμανούς, Άγγλους,  θεωρητικούς και μελετητές. Ο φάκελος   ‘Αντιγόνη’  ανοίγει και θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στις Στάχτες. Από  το  1995  μέχρι το 2005 με το ‘Θέατρο Τομή’  η Αντιγόνη  του Σοφοκλή παρουσιάστηκε σε 5 διαφορετικές εκδοχές και  ταξίδευσε σε διεθνή φεστιβάλ  και για  δέκα χρόνια  κρατήθηκε ενεργή και  ζωντανή.   Η μακρόχρονη ασχολία μου με την Αντιγόνη  έχει δώσει  σε μένα  και στους συνεργάτες μου, μια  αρκετά ολοκληρωμένη  άποψη  για  την λειτουργία της   Ελληνικής αρχαίας τραγωδίας,   στην καθημερινή  ζωή και στην εξέλιξη της  ΠΟΛΗΣ  της Αθήνας  του 5ου πχ. αιώνα. Η πορεία της  αυτή  θα  ξεκινήσει  στις Στάχτες  σε συνέχειες. Ξεκινώ  σήμερα με ένα κείμενο  της Χαράς Μπακονικόλας.

*
Κείμενο γραμμένο από την ΧΑΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΟΛΑ για την παράσταση.
Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Για κείνο το “συμφιλείν έφυν” ( Αντιγόνη 523), με το οποίο η Αντιγόνη παραδίδει στον Κρέοντα τα υπαρξιακά της διαπιστευτήρια, έχουν ειπωθεί πολλά, και συχνά, μάλιστα, σε (λανθασμένο) συνδυασμό πρός τι χριστιανική προσταγή “αγάπα τον πλησίον σου”. Φυσικά, τη σοφόκλεια, προχριστιανική, αλλά και προπλατωνική Αντιγόνη δεν την καθοδηγεί κανένας θεός της απροϋπόθετης αγάπης, αλλά το χρέος της “φιλίας” , η οποία σημαίνει κατά κύριο λόγο, και σύμφωνα με τις σχετικές διευκρινήσεις του Αριστοτέλη της Ποιητικής, τη σχέση μεταξύ ομαίμων, και συνακόλουθα, την αγάπη για το συγγενή εξ αίματος. Η ηρωίδα, λοιπόν, “φιλεί” όχι κάποιον άγνωστο ή εχθρό ή συνάνθρωπό της, αλλά τον ίδιο τον αδελφό της, κι αυτή συνοψίζεται στο έσχατο τόλμημά της, που είναι η στοιχειώδης και σχεδόν συμβολική ταφή του σώματός του. Η κόρη του Οιδίποδα έχει ανοίξει μόνη της έναν φαρδύ και ασφαλή δρόμο προς το θάνατο, με τη γνωστή εμμονή του τραγικού ήρωα σε μια συγκεκριμένη εκδοχή της δικαιοσύνης, και με το κρυστάλλινο πείσμα που χαρακτηρίζει τη νεότητα. Αλλά με την πράξη της ξέρει εκ τον προτέρων τι κερδίζει και τι χάνει, αφού, αν και παρθένος, προοριζόταν σύντομα για όλες τις χαρές που ολοκληρώνουν τον άνθρωπο: με άλλα λόγια, η Αντιγόνη δεν είναι μόνον η αδελφή του νεκρού, αλλά και μνηστή κάποιου άνδρα. Έτσι μολονότι η επιλογή της είναι σαφής, μολονότι ο δεσμός του αίματος ακυρώνει χωρίς διλήμματα εκείνον της μνηστείας, το ερωτικό μερίδιο της ζωής στοιχειώνει το θρήνο της μελλοθάνατης ηρωίδας σαν οδυνηρή και ανίατη στέρηση. Οι λέξεις “άγαμος” (876), “άλεκτρος” (917) κρατούν τον ψυχικό ρυθμό του θρήνου. Η Αντιγόνη πενθεί τη νυφική κάμαρα που δε χάρηκε -το “νυμφείον” (891)-, τη συζυγική ζώη, – το “μέρος γάμου” (917-8)- που δε θα απολαύσει. Γίνεται μια βάκχη θανάτου, ενσωματώνοντας κυριαρχικά στην οδύνη του χαμού της την απώλεια της χαράς του νυφικού κρεβατιού. Η ερωτική γυναίκα μπορεί να συνθλίβεται οδυνηρά κάτω απ΄ τον όγκο της αγαπητικής και πιστής αδελφής, αλλά ακόμα ανασαίνει. Υπάρχουν στιγμές όπου ο κομμός της Αντιγόνης ακούγεται σαν ένα μοιρολόι για όσα χάθηκαν πριν να υπάρξουν, για όσα ήταν ακόμα ένα ελκυστκό “δυνάμει”, μια γλυκιά δυνατότητα, ένας ποθητός ορίζοντας: ένα θλιμμένο και συνάμα ηδυπαθές τραγούδι για τις αδοκίμαστες χαρές της γης. Ο επικείμενος θάνατος της Αντιγόνης θα είναι, δυνάμει αυτής της συνειδητοποίησης, ένας “άρτιος”, πλήρης απωλειών, θάνατος.[ΧΑΡΑ ΜΠΑΚΟΝΙΚΟΛΑ]

Στις Στάχτες κάθε 15 μέρες η συνέχειες Η ΑΤΑΦΗ ΑΝΤΙΓΟΝΗ
Γράφει η Μαρία Πανούτσου

*

©Μαρία Πανούτσου

Διαβάστε τα προηγούμενα της Μαρίας Πανούτσου για το θέατρο

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε

aegean-campaign8.11.16

Comments Off

Filed under Panoutsou, Δοκίμιο, θέατρο