Σωτήρης Παστάκας -Αποκαΐδια: Σκέψεις πάνω σε πίνακες του Π. Λιναρδάκη (κατάλογοι εκθέσεων, Β΄μέρος)

pastakas18.1.18

ΚΟΥΚΟΥ

Κρύβομαι και δηλώνω την παρουσία μου κάνοντάς σας «κού κου» εκεί που δεν θα το περιμένατε: είμαι ένας άστεγος που απλώνει το χέρι του μέσα από την Ακρόπολη, ένα από τα στρατιωτάκια της κινέζικης στρατιάς μια στιγμή πριν το σινιάλο της τελικής επίθεσης για την κατάκτηση του κόσμου, η γυναίκα Μασάι που βοσκώντας τα ζώα της έχει κολλημένο στα αυτιά της το I pod, ένας μπάτσος που κάνει επίθεση στους τελευταίους μπλόγκερς οι οποίοι βρήκαν καταφύγιο στα Νησιά του Πάσχα, μια κραυγή που επειδή δεν την ακούμε συχνά μπορεί να έρχεται κι από το Ιράκ, το ατσάλινο χέρι ενός πρωτόγονου μαριονετίστα, η άλλη πλευρά του νομίσματος του ενός δολαρίου, ο Λεονάρντο στο ένα ευρώ της γείτονος Ιταλίας. Το Κολοσσαίο χάσκει με χαλασμένα δόντια από τα γρονθοκοπήματα των μονομάχων που αλληλοδιαδέχονται στη σκηνή του μέχρι σήμερα. Μια διαρκής πάλη από τη μέρα που κάποιοι έστησαν δυο πέτρες στη Νήσο της Αλβιώνας, έως τη μέρα που κάποιοι άλλοι φύτεψαν το δηλητηριώδες μανιτάρι στη συνείδηση των ανθρώπων κάνοντας το άγαλμα της Ελευθερίας να βγάλει φίδια: πόσες μορφές μπορούν να κρύβονται πίσω από τη μάσκα του Βούδα, την αγρότισσα από την Κίνα που έχει το πρόσωπο της μητέρας μας, καθώς περνούν τα χρόνια κι ακόμη δεν αντιληφθήκαμε τη Δαμόκλειο Σπάθη που κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας…
Κου κου
Ο καλλιτέχνης μας προετοιμάζει για ένα σύγχρονο πόλεμο, μας κάνει να βλέπουμε ένα πουλί να ξεδιπλώνεται μέσα από το στόμα του. Η ποικιλία των έργων του στα οποία αποτυπώνονται κορυφαίες στιγμές στην ιστορία της παγκόσμιας τέχνης, δίνει την ευκαιρία στον Π. Λιναρδάκη, με την ιδιότυπη ειρωνεία του και τη σατιρική του διάθεση, να μας επισημάνει πως τελικά η στρατευμένη τέχνη στις μέρες μας, αφού έχασε τα λευκά περιστέρια, θυμίζει τους τρεις κι ο κούκος. Μπαρδόν, όχι τρεις αλλά δεκαπέντε και ο κούκος.
Ο κρυφτοπόλεμος στον οποίο μας καλεί να συμμετάσχουμε ο Π. Λιναρδάκης, μοιάζει με το παιχνίδι που παίζαμε παιδιά. Όπως κρυβόμασταν πίσω από το φράχτη του κήπου για να ξαφνιάσουμε τις θεούσες γειτόνισσες, τη γεροντοκόρη θεία, τις φιλεναδίτσες μας, τις μακρινές μας ξαδέλφες με μια αυθόρμητη στύση……..Το Μάιο που οι κήποι είναι στο φόρτε τους κι όλος ο τόπος αναδύει χρώματα και ευωδιές μην αναζητείτε τον καλλιτέχνη στα έργα του. Είναι κρυμμένος πίσω από τις τριανταφυλλιές και μας κάνει κου- κου.

            Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΤΙΟΥ

Έξι Πίνακες / έξι Μάτια: ο Π. Λιναρδάκης αυτή τη φορά δεν μας βάζει μόνον τα γυαλιά, αλλά μας ανοίγει κι άλλα δεκατέσσερα, για να βλέπουμε τον εξωτερικό και εσωτερικό κόσμο μας καλλίτερα.

Πρώτο Μάτι: πολλά έχουν ειπωθεί για το Πορτοκαλί. Όταν ένα φίδι π.χ., παίρνει αυτό το χρώμα σημαίνει πως μαζεύει το δηλητήριό του και είναι έτοιμο να επιτεθεί. Το Τρίτο Μάτι αντιλαμβάνεται αμέσως τον κίνδυνο που διατρέχει, με αποτέλεσμα να πηγαίνει και να κρύβεται στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Το πρόσωπο που το έχει εγκαταλείψει το Τρίτο Μάτι, όπως έχουμε δει να συμβαίνει και στους περισσότερους από τους φίλους μας, αποκτάει αναπόφευκτα τη μορφή ενός κλόουν. Ο γελωτοποιός στην τελευταία του παράσταση, λίγο πριν πεθάνει, με μία μόνο γκριμάτσα του προσώπου του μας επαναφέρει στη σκηνή της πραγματικότητας χωρίς κι ο ίδιος να προλάβει να κλέψει αυτό που ονειρευότανε σε όλη του η ζωή: ένα βλέμμα συμπάθειας από την ίριδα του φιδιού.

Δεύτερο Μάτι: Ένα γεράκι-πετρίτης, επιθετικό σύμφωνα με τις συνισταμένες της φύσης του παίρνει την εντολή να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Εδώ, δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με έναν πίνακα, αλλά με μια αιματοχυσία για το γεράκι που χτυπιέται από το βόλι των κυνηγών, και προτρέπεται από το Τρίτο Μάτι του καλλιτέχνη, να γίνει ζωγραφική στα χέρια του. Είναι ο μόνος πίνακας με καθαρά ρεαλιστικά στοιχεία ως ένδειξη της ταχείας αποκατάστασης του Παναγιώτη Λιναρδάκη.

Τρίτο Μάτι: Η ένταση του Ματιού ενός Θεού, με το δάκρυ από το ουράνιο τόξο και τις ρωγμές στο συμπαντικό στερέωμα που το απαρτίζουν. Μια χρωματική ανέμελη ροή σ’ ένα χαρακτηριστικό λευκό τοπίο μας υποβάλλει την απέριττη χρησιμότητα που εκπροσωπούσαν στα μάτια των κοινών ανθρώπων, τα αγάλματα των μικρών θεών της αρχαιότητας στο ελληνικό τοπίο. Το Μάτι της έκστασης έχει σχέση (μεγάλη ή μικρή, δεν έχει σημασία), με το Μάτι του Μπατάιγ, μόνο που αυτή τη φορά αποτυπώνεται σ’ ένα τελάρο με τόλμη και δυναμικότητα, η ήσυχη μέρα ενός μικρού θεού. Ο ναός έχει καταρρεύσει, κι από τον Παντοκράτορα έχει απομείνει ένα μόνο Μάτι πριν το αφανίσει κι αυτό η υγρασία.

Τέταρτο Μάτι: Ξεκινώντας ο ιμάντας-μετάξι από το πίσω μέρος του κεφαλιού βγαίνει από τα αυτιά και από το Μάτι ενός ανθρώπου πεσμένου σε λήθαργο, δημιουργώντας μια νέα σπείρα που σύντομα καθιερώνεται σαν το νέο σήμα των αναρχικών. Ο πίνακας αναπαριστά τη στάση του εξωγήινου εμβρύου που εισβάλλει στο σώμα μιας γυναίκας, και θα φέρει ως γνωστόν τη νέα παγκόσμια επανάσταση.

Πέμπτο Μάτι: Η οσμή της καθημερινότητας με την αύξηση των ρύπων που επιφέρει, βλάπτει σοβαρά την υγεία του Τρίτου Ματιού ώστε να καθίσταται απαραίτητη η αντιασφυξιογόνος μάσκα. Το μαλθακό χέρι κάτω δεξιά δεν θέλει να προκαλέσει τόσο τον εφησυχασμό μας, όσο να αποκαταστήσει την ηρεμία στον πίνακα.

Έκτο Μάτι: Το πρελούντιο της κίνησης μιας πεταλούδας αποσπά το εκστασιασμένο Μάτι. Με μια βίαιη κίνηση ο πίνακας αυτός και με την έντονη δυσαρμονία των χρωμάτων του, μας προειδοποιεί για τον κίνδυνο που διατρέχουμε όταν χάσουμε την όρασή μας επειδή ακριβώς παλεύουμε να τα έχουμε διαρκώς δεκατέσσερα: Μάτια τουρκουάζ παντού πεταγμένα δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσουν τη μέλισσα που αν αποτινάξει τα φτερά της μετατρέπεται στην σφίγγα της Αυστραλίας, η μάνα σφίγγα που με το τσίμπημά της προκαλεί άμεσο και επώδυνο θάνατο.

            Η άμωμος σύλληψη

Η κατακόρυφη τρυφερότητα της τελευταίας δουλειάς του Π. Λιναρδάκη, μας αφήνει με τον γλυκό ίλιγγο όσων μεταλάβαμε των αχράντων μυστηρίων όταν ήμασταν μικρά παιδιά. Την γλυκιά γεύση από τη μαυροδάφνη στον ουρανίσκο, την θύμηση της απεραντοσύνης από την ψίχα του ψωμιού ανάμεσα στα δόντια, το λευκό συννεφάκι του συνωστισμού στις πολύβουες λειτουργίες της Μεγάλης Εβδομάδας, που μας έφερναν ένα λεπτό πριν την λιγοθυμιά μέσα από τα αρώματα της Άνοιξης και τα λιγώματα των κορμιών, καταϊδρωμένα από το στριμωξίδι και την έξαψη.
Ο μυστικός δείπνος, η κατακόρυφη κορύφωση του μυστηρίου, με τον πίθηκο να προσφέρει βορρά τα τρυφερά μυαλά του στους συνδαιτυμόνες, κιουμπριανής προέλευσης από την οδύσσεια του διαστήματος, διασχίζει χιλιετίες, μπλέκει πολιτισμούς και κατακρίνει ήθη, σαν μια ρουκέτα που εξαπολύεται από τη γη στο διάστημα anytime, ξεμπλέκει χρόνους και έθιμα, ταξιδεύει στην αιωνιότητα.
Ο Ερμής του Πραξιτέλη, κακοφτιαγμένος κι ασουλούπωτος, ντυμένος την εκκλησιαστική πορφύρα
Μας κλίνει το μάτι μες στην αφοπλιστική του γύμνια.
Χωρίς πονηριά και χωρίς ντροπή απαλλαγμένος από το περιώνυμο κλασσικό του κάλλος κοντινός μας κι ανθρώπινος, όπως οι παπάδες της ενορίας μας.
Ο άη-Πινόκιος ανακηρύσσεται στον άγιο της παιδικής μας ηλικίας έτσι όπως αιωρείται πάνω από τους μυρωδικούς μας ύπνους, και μας προτάσσει την μακριά του μύτη, φτιαγμένη από το τίμιο ξύλου του σταυρού που μας περιμένει όλους μόλις την εγκαταλείψουμε.
Η Παναγία, εγκλωβισμένη μέσα στην ζωγραφική της αναπαράσταση, κρατάει πλέον στην αγκαλιά της ένα παιδί με έντονα τα σημάδια της πρόωρης γήρανσης, ένα παιδί κακοφτιαγμένο, πειναλέο για τη μητρική αγάπη που δεν μπορεί να λάβει, ένα παιδί όπως όλοι εμείς που αναζητήσαμε κάποτε την βυζαντινή αγάπη μιας μάνας που όντας βυζαντινή, τυπικά μας την αρνήθηκε.
Ανατρέποντας την προοπτική της μητρικής αγάπης, ο Λιναρδάκης δημιουργεί την τρίμπλα του αιώνα anytime
Σε απόλυτη συμφωνία με τις παιδικές μας ανορεξίες και τα αδυσώπητα ερωτήματα γύρω από την προέλευσή μας,
Γιατί τελικώς μάταια πιστέψαμε το αντίθετο: η μάνα μας, η Παναγιά, μας αγαπάει όλους γερασμένα μωρά και έφηβους γέρους με αγάπη κατακόρυφη κι αληθινή σαν τα μυαλά του πίθηκου που ήταν το κύριο πιάτο του μυστικού μας δείπνου της ενηλικίωσης.

>>>διαβάστε το Α’ μέρος

©Σωτήρης Παστάκας

Διαβάστε όλα τ’ Αποκαΐδια του Σωτήρη Παστάκα στις Στάχτες

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε


aegean-campaign8.11.16

Comments Off

Filed under critique, Αποκαΐδια, Δοκίμιο