Χαρά Νικολακοπούλου, Υπαινικτικές αναλαμπές μιας εσωτερικής μεταμόρφωσης

nikolakopoulou19.12.17
fav_separator

‘Γονυπετείς μια πορεία προς την αρχή’ της Τζούλιας Γκανάσου. Εκδόσεις Γκοβόστη 2017

«Ποιος είναι τούτος που αναλίσκεται περήφανος; Το σώμα του το ανθρώπινο δεν τον πονά;» γράφει ο Τάκης Σινόπουλος για τον περίφημο Καιόμενό του. Δεν ξέρω πόσο περήφανοι νιώθουν οι ‘καιόμενοι’ μέσα στο πάθος και την ορμή της πίστης τους Γονυπετείς της Τζούλιας Γκανάσου αλλά σίγουρα η απορία διαμένει και χρονοτριβεί στα ενδότερα του μυαλού μας και ολοένα επέρχεται δριμύτερη: Το σώμα τους το ανθρώπινο δεν τους πονά;

Ασφαλώς και πονούν και ματώνουν και υποφέρουν εμφορούμενοι από μια πίστη εύθραυστη και μεταβαλλόμενη όμως συνεχώς μεταλλασσόμενη και σταθερά επιμένουσα, μοιάζει να απαντά η συγγραφέας σε αυτή την ολιγοσέλιδη νουβέλα της που χωρίζεται σε τρία μέρη.

Σκυμμένη στα τέσσερα η ηρωίδα της  -που ποτέ δεν μαθαίνουμε το όνομά της- εκπληρώνει ένα τάμα προς την Μεγαλόχαρη και βιώνει την άκρα ταπείνωση, με συντριβή, με ταπεινοφροσύνη, σταθερά προσηλωμένη στην πεποίθηση πως όταν το σώμα υποφέρει, η ψυχή εξαγνίζεται.  Τι ξέρουμε αλήθεια γι’ αυτήν; Είναι μεσόκοπη, ωραία ακόμα γυναίκα και ερωτική, με τεράστια αποθέματα ψυχικής δύναμης , με τη φλόγα της πίστης να την πυρπολεί αλλά και με το χάρισμα της αμφιβολίας, της αμφισβήτησης απέναντι στα ευρέως αποδεκτά.

Τι συμβαίνει με αυτή τη γυναίκα; Τι έχει προηγηθεί στη ζωή της; Γιατί βρίσκεται εδώ; Η συγγραφέας ανοίγει παράθυρα από όπου ρίχνουμε σύντομες ηδονοβλεπτικές ματιές στη ζωή της ηρωίδας της και μετά τα κλείνει βιαστικά αφήνοντάς μας μετέωρους.

Κατά τη διάρκεια της ανάβασης στον δικό της Γολγοθά, αναλύεται σε έναν σπαρακτικό μονόλογο αυτοϋπονομεύοντας όμως συνεχώς τα λεγόμενά της.  Εικόνες από το παρελθόν της την πυρπολούν και την ‘πυροβολούν’ ανελέητα, οσμές από ανθρώπινες εκκρίσεις την κατακλύζουν, ερεθιστικές μυρωδιές από φρεσκοψημένες λιχουδιές τη λυγίζουν, σκανδαλιστικά ερωτικά στιγμιότυπα έρχονται να την αναπτερώσουν, η βιωμένη οδύνη εξαιτίας της ανίατης ασθένειας του άντρα της έρχεται να τη μαχαιρώσει. Εξομολογείται τις πιο μύχιες σκέψεις της.

Το μαρτύριό της λοιπόν είναι πολύπλευρο και ουδόλως μονοδιάστατο.  Όμως εκείνη σκυμμένη συνεχίζει και συνεχίζει το δικό της ανήφορο, τραβά τον δρόμο του μαρτυρίου που εκούσια επέλεξε. «Παλάμη μπροστά, γόνατο μπροστά». Δύναμή της η ακλόνητη πίστη της στην επίτευξη του ανέφικτου.

Στο επίκεντρο της αφήγησης, το πάσχον σώμα με όλες τις εξοντωτικές ζωώδεις οσμές και ορμές του, η πείνα, η δίψα, ο άφατος πόνος, η εξάντληση που φτάνει στα άκρα.  Και στον άλλο πόλο, η υπέρτατη επιθυμία για υπέρβαση των πεπερασμένων ορίων της σάρκας,  η πίστη σε μια υπερκόσμια δύναμη που αναδύεται από τα εσώτερα του εαυτού και σπαράσσει το σώμα μέχρι την τελική θυσία/ αυτοθυσία.

Αμέσως μετά τις δηλώσεις μετάνοιας και συντριβής, επανέρχεται αμείλικτο το ερώτημα: έχουν όλα τούτα νόημα; Θα εισακουστούν οι ικεσίες της; θα βρει ανταπόκριση το έσχατο μαρτύριο από Εκείνη; «Για ποιον λόγο να σέρνομαι; Όλα μοιάζουν πλέον μάταια.»

Και τα δυο κεφάλια; Οι δυο εγκέφαλοι; Η σημασία τους μένει αδιευκρίνιστη. Εδράζεται άραγε εκεί το δίπολο της ανθρώπινης φύσης Σώμα- Ψυχή; Και πού βρίσκει χώρο μέσα σε όλα αυτά και εκλύεται αβίαστη και εκπηγάζει πλούσια και άδολη η μητρική αγάπη; «Δεν μου χρωστάς τίποτα γιέ μου! Μου έδωσες ήδη τα πάντα: τη δύναμη, το πάθος , τον ρυθμό. Αυτή είναι η πιο μεγάλη αλήθεια: τα παιδιά δεν χρειάζεται να κάνουν τίποτα, δίνουν απλόχερα από την ώρα που γεννιούνται.»

Ερεθιστικές αναμνήσεις, αγωνιώδεις ερωτήσεις, αμφιβολίες, αμηχανία, οι στιγμές επιμηκύνονται, τα οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα παίρνουν γιγάντιες διαστάσεις. Αναλογίζεται τις αμαρτίες στις οποίες υπέπεσε, τις ερωτικές της περιπέτειες, την κοινωνική της θέση, τους τολμηρούς οραματισμούς της, τις μικρές της απάτες,  νιώθει ντροπή ακόμα και για την στάση του σώματός της στα τέσσερα,  όμως δεν παύει να μας προειδοποιεί: δεν έχω έρθει εδώ για τον λόγο που σκέφτεστε.

Αγωνίζεται σκληρά για να κατανικήσει τους πειρασμούς, μετανοεί και ζητά συγχώρεση, ανακαλεί φράσεις από τους Χαιρετισμούς, ορκίζεται, παραληρεί, εκλιπαρεί για ένα σημάδι. Θύμησες – σπαράγματα από την πρότερη ζωή της επαναφέρει με μαζοχιστική εμμονή, σε flashbackεικόνες από τα αγαπημένα πρόσωπα που αντιμετωπίζουν πρόβλημα υγείας.

Ο σταυρωμένος, αγανακτισμένος εαυτός της που σέρνεται στο χώμα εμφορείται από μια εσωτερική δύναμη που καθαγιάζει.

Οι Γονυπετείς- οι άνθρωποι του μαρτυρίου σε πληθυντικό αριθμό- είναι σίγουρα ένα πολυδιάστατο βιβλίο με συνταρακτικής δύναμης εικόνες και συναισθήματα που μάλλον δεν θα αφήσει ασυγκίνητους ούτε και εκείνους από τους αναγνώστες οι οποίοι ουδόλως έχουν καταπιαστεί μέχρι πρότινος με παρόμοιου προβληματισμού θέματα. Σε αυτούς ανήκει άλλωστε και η γράφουσα.

Εν τέλει τι είναι ο άνθρωπος; Ένα ζώο στα τέσσερα που εκλιπαρεί, σπαράσσεται από τις επιταγές της σάρκας, που ουρεί, ιδρώνει, ματώνει, εκσπερματώνει ή μήπως ένα ον πλασμένο για τη θέωση, την αγιότητα, την εξιλέωση; Και τούτη η πορεία μήπως είναι τελικά πάνω από όλα και πρώτα από όλα, μια επιστροφή στην αρχική μήτρα των πραγμάτων;

«Γεννήθηκα τετράποδο, κρεμάστηκα από τη ρώγα και μπουσούλισα, μεγάλωσα, περπάτησα, γέννησα και ανέθρεψα, δούλεψα, φρόντισα και γέρασα, στα τέσσερα επέστρεψα με νέα προσέγγιση του κόσμου. Δεν είναι αρκετό; Δεν θέλω να γίνω υπερήρωας, θέλω απλώς να κοιμηθώ.»

*

©Χαρά Νικολακοπούλου, συγγραφέας- φιλόλογος

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε


aegean-campaign8.11.16

 

Comments Off

Filed under critique, βιβλιοπαρουσίαση, ελληνική λογοτεχνία, Πεζογραφία