«Παιδεία θεατρική εστίν» της Μαρίας Πανούτσου, μέρος 19ο

panoutsou15.11.17

Μέρος 5oν

Η Μαρία Πανούτσου για τον J. Grotowski
Τόπος και χρόνος και μία αναζήτηση με ημερομηνία λήξης

Aπό την Βαρσοβία μισή ώρα με το αεροπλάνο, φτάσαμε ένα βράδυ, στο Βρότσλαβ*. Όλα ήταν υποφωτισμένα στο μικρό αεροδρόμιο και γύρω μας στρατιώτες – παντού.1980.
Μια μικρή αλλά πολύ σημαντική πόλη της Πολωνίας, εκπληκτικά όμορφη, με ζωντανούς ανθρώπους, με παράδοση στον πολιτισμό, άλλοτε γερμανική πόλη, σημαντικό πνευματικό κέντρο και τότε και τώρα. Από το 1965 που μεταφέρθηκε εκεί το εργαστήρι του Γκροτόφσκι, ένας λόγος ακόμη, για να γίνει η πόλις αυτή , ένα από τα αξιομνημόνευτα καλλιτεχνικά κέντρα όχι μόνο της Πολωνίας και της Ευρώπης.
Το παγκόσμιο θεατρικό ενδιαφέρον ‘ συγκεντρώνεται ’ στην πόλη αυτή, όπου το εργαστήρι συνέχισε το δρόμο του για περίπου 20 χρόνια, τον δύσκολο δρόμο που είχε διαλέξει, δύσκολα να κατανοηθεί από πολλούς, αν και ό τι επιδιώκει( παρόν χρόνος, γιατί για μένα ο χρόνος της προσφοράς του εργαστηρίου, θα είναι πάντα παρόν) είναι κάτι απλό και καθαρό, σχεδόν παιδικό στην αρχική του σύλληψη: μια επιστροφή στις ρίζες του θεάτρου, στις ρίζες του ανθρώπου.
Όλοι αναγνωρίζουμε ότι κάθε μορφή τέχνης για να αποδώσει καρπούς θέλει αφοσίωση, ‘τάξιμο’ ολοκληρωτικό. Την τέχνη την αντιμετωπίζεις με μυαλό αγνό, καθαρό, προοδευτικό, ερευνητικό αναζωογονητικό, και με διάθεση μυστικιστική, διαφορετικά το αποτέλεσμα είναι ασήμαντο και δεν έχει λόγο ύπαρξης. Κάθε προσπάθεια άπλα διεκπεραιωτική δεν αρκεί.
Όπως o αγρότης, κόβει τα μήλα από την μηλιά και τα πάει στην αγορά έτσι και ο καλλιτέχνης ό τι και να σκαρώνει, θέλει να το δείξει, να το επικοινωνήσει, να το βγάλει στο φως.
Έτσι ετοίμαζαν τις παραγωγές τους, χωμένοι μέσα στην NO MAN’S LAND του εργαστηρίου για είκοσι χρόνια. Και ήρθε ο καιρός να δοθεί όλο αυτό το υλικό, στον κόσμο και έγινε η έκπληξη και ο θαυμασμός.
Μια θεατρική ομάδα, για να διατηρηθεί και να υπάρξει, δεν αρκεί ένας ταλαντούχος άνθρωπος. Χρειάζεται να υπάρχουν άνθρωποι που θα υλοποιήσουν, θα δεχτούν να υλοποιήσουν το όραμα του, γιατί ομάδα χωρίς αρχηγό και όραμα προσωπικό, δεν νομίζω ότι μπορεί να έχει διάρκεια και να δώσει σημαντικά αποτελέσματα.

Μία προσωπική παρατήρηση
Ο Γκροτόφσκυ (1933-1993) έφυγε, αποχώρησε, στο ζενίθ της καλλιτεχνικής του διαδρομής –όταν άρχισε η αναγνώριση-διότι δεν ήθελε να επαναληφτεί, ό τι έκανε, ό τι πίστεψε, ό τι έψαχνε . Ήταν μια μοναδική διαδρομή.
Δεν είχε να πει κάτι άλλο στον θεατρικό χώρο – απόλυτη γνώση των ορίων του- ειδικά μετά το ταξίδι του στην Ινδία όπου και έγινε η εξωτερική του μεταμόρφωση. Λες και περίμενε να συμβεί και αυτό. Έτσι βρέθηκε έξω από το θέατρο και ας παρέμεινε μέχρι την αρρώστια του και τον θάνατο του κοντά στο θέατρο, κυρίως για τους άλλους, για την υστεροφημία του εργαστηριού, για την ίδια την δουλειά που είχε κάνει και που οι επόμενες γενιές, θα έπρεπε να γνωρίσουν και να εξελίξουν.

Βέβαια μελετώντας την δουλειά του εργαστηρίου, γεννιέται το ερώτημα αν υπάρχει εξέλιξη στην τέχνη και τι σημαίνει αυτό.

Εκείνος δεν ήθελε την επανάληψη του εαυτού του.
ΈΤΣΙ ΈΣΩΣΕ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΙΣΥΦΟ!

Οι αναζητήσεις του, έγιναν πρώτα για τον ίδιο και ύστερα για το θέατρο και για τους άλλους, επομένως, η ζωή του την Ιταλία και στην Γαλλία ( 1982-1993) ήταν για τους μεταγενέστερους, αφού ο ίδιος ήταν ουσιαστικά απών.
Οι αναζητήσεις του κατά την διάρκεια των χρόνων 1955 -1975 ήταν αυτές των προφητών, για αυτό και τον κατηγόρησαν ότι ήθελε να ιδρύσει μια νέα θρησκεία. Μήπως όμως δεν είναι θρησκεία, η αφοσίωση στην τέχνη;
Δεν υπάρχει ένας και μόνο τρόπος για να πλησιάσεις το ιερό της ζωής και το θαύμα της και ο Γκροτόφσκυ αυτό ακριβώς έκανε μελετούσε το θαύμα της μεταμόρφωσης. Όταν μίλησε για το θάνατο του θεάτρου, μίλησε για την δική του πορεία, ότι είχε τελειώσει για τον ίδιο, το ενδιαφέρον του για το θέατρο. Το 1975 ήταν και το τέλος των θεατρικών παραγωγών του εργαστηρίου.
Τον ενδιέφερε ο ηθοποιός, που μέσα από την διεργασία του θεάτρου την σύμβαση αυτή χρόνου και τόπου, δημιουργείται η μαγεία της μεταμόρφωσης και ο θεατής βιώνει κάτι που ο ίδιος δεν μπορεί να επαναλάβει.

Κάτι μεγάλο, ξεχωριστό, μνημειώδες, ασυνήθιστα μοναδικό και αυτό αφού το επέτυχε, στον εαυτόν του και στους συνεργάτες του, έφυγε απλά με συνείδηση της ολοκλήρωσης.

Πιστεύω ότι αν είχε την δυνατότητα, θα εξαφανιζόταν, μετά από την στιγμή που ειπώθηκαν, όσα ήθελε να ακουστούν. Άλλοι λόγοι πρακτικοί, τον κράτησαν κοντά στο θέατρο μέχρι το τέλος της ζωής του, όπως πιο πάνω αναφέρω και κυρίως ο σεβασμός του στην ίδια την ζωή.

 Συνεχίζεται

©Μαρία Πανούτσου

*

Copyright © Μαρία  Σκουλαρίκου – Πανούτσου . All Rights Reserverd  ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική του περιεχομένου των κειμένων της Μαρίας Σ. Πανούτσου στις Στάχτες  με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της κατόχου  Μαρίας Σκουλαρίκου- Πανούτσου. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

Διαβάστε τα προηγούμενα της Μαρίας Πανούτσου για το θέατρο

Comments Off

Filed under Δοκίμιο, ελληνική λογοτεχνία, θέατρο