Kωνστάνς Δημά, η Ζηνοβία

dima11.11.17

favicon

Mε την είσοδό μου στο πρότυπο σχολείο της Αθήνας ένιωσα ένα φοβερό σφίξιμο στο στομάχι. Και την ημέρα που από το θυμό που έπνιγα, σκοτείνιασε το βλέμμα μου και δεν μπόρεσα να αρθρώσω λέξη, συνειδητοποίησα μια οδυνηρή πραγματικότητα:

Η συνεργασία αποδείχτηκε μια ουτοπία σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον.

***
*

Μέσα σ’ εκείνο το κλίμα της φανφάρας, της επίδειξης και της προβολής, η Ζηνοβία μου φάνηκε γνήσια, καλόκαρδη, ήρεμη. Είχα μείνει έκπληκτη, όταν τη γνώρισα, από την έντονη συγκίνηση που μου προκάλεσε η λυγερή σαν φοίνικας κορμοστασιά της.

Στις ερωτήσεις, η λεπτόσωμη συνάδελφος, απαντούσε πάντα με ένα ευγενικό ανεπαίσθητο χαμόγελο. Ήταν κλειστή, απρόσιτη, λιγομίλητη, απόκοσμη. Έτσι, δεν ήξερα ποτέ τι ακριβώς περνούσε από το μυαλό της. Δεν έκανα, ωστόσο, καμιά προσπάθεια να τη γνωρίσω.

Αντιλαμβανόμουν την τεράστια διαφορά που μας χώριζε και διαπίστωνα, σαστισμένη από τον ίδιο μου τον εαυτό ότι ούτε καν με ένοιαζε. Η Ζηνοβία ήταν πρόθυμη να συνεργαστούμε για το καλό των μαθητών κι αυτό μου αρκούσε.

Τόσο αληθινά την είχα αγαπήσει και εμπιστευτεί που τα πάντα έδινα για εκείνη. Tη βασίλισσα της ερήμου, όπως την αποκαλούσα μέσα μου.

***
*

Χάρηκα την απόλυτη οικειότητα του χαμόγελού της καθώς της έδειχνα το όνομά της δίπλα στο δικό μου κάτω από το κείμενο που είχα στείλει στο περιοδικό του Συλλόγου μας. Καθότι ανυποψίαστη, αρχικά δεν είχα προσέξει τον τρόπο που η Ζηνοβία με πλησίαζε. Πολύ αργότερα αντιλήφθηκα ότι με οσφραινόταν και με παρακολουθούσε με την άκρη του ματιού.

Ποια να ήταν αλήθεια η Ζηνοβία;

Άπειρες φορές έκανα αυτή την ερώτηση στον εαυτό μου όταν το καλοκαίρι, αποτραβηγμένη στο καταφύγιο μου, κοίταζα ήσυχα από το μπαλκόνι μέχρι εκεί που έφτανε το μάτι μου προς όλα τα σημεία του νοητού κύκλου της θάλασσας. Την ώρα που έδυε ο ήλιος μετρούσα την απόσταση που απλωνόταν ανάμεσά μας προσπαθώντας να καταλάβω την υπόσταση της και τις αρχές που καθόριζαν την ύπαρξη της.

Η επιβουλή της με φόβισε. Πολύ περισσότερο από οποιονδήποτε αντίπαλο. Ήταν σαν να είχε πέσει πάνω μου βόμβα.

***
*

Ο πόλεμος στη Συρία είχε ξεσπάσει. Τα καθημερινά ανακοινωθέντα μιλούσαν για τη φρίκη των εχθροπραξιών. Οι γονείς ανησυχούσαν. Πολλοί ζητούσαν η εκδρομή να αναβληθεί. Τους είχα καθησυχάσει. Οι Βρυξέλλες και το Παρίσι βρίσκονται μακριά από το πεδίο μάχης. Δεν έχετε να φοβηθείτε τίποτα.

Θα φροντίσουμε τα παιδιά σαν να είναι δικά μας.

***
*

Την επομένη, όταν ξύπνησα το πρωί, ένιωσα το στόμα μου ξερό και χιλιάδες βελόνες σε όλο μου το κορμί. Δεν ήμουν διατεθειμένη να αναλάβω την ευθύνη του οικονομικού μέρους της εκδρομής -ήταν βραχνάς για μένα- ούτε να έρθω σε ρήξη με το διευθυντή. Ήμουν αποφασισμένη να μη δεχτώ. Διαφορετικά θα αποχωρούσα από την εκδρομή.

Με συγκίνησε η άρνηση της Ζηνοβίας να συνοδέψει τους μαθητές αν δεν ερχόμουν μαζί τους.

***
*

Σε αντίθεση με τις εκδρομές στις πόλεις του Βελγίου που είχαν κυλήσει  μέσα σ’ ένα ανάλαφρο πνεύμα, στην εκδρομή για το Παρίσι υπάρχει μια ανύποπτη ένταση που συμμαχεί με την έκπληξη. Ο δροσερός αέρας διεγείρει τις αισθήσεις. Η Ζηνοβία αγνώριστη. Ανακτά σφρίγος καθώς πλησιάζουνε στο σύνορα της Γαλλίας. Κάθε τόσο στήνεται στο μικρόφωνο καλώντας τους δικούς της μόνο μαθητές να παρουσιάσουν τις εργασίες τους. Οι γαλάζιες ίριδες των ματιών της εκπέμπουν πείσμα κι αποφασιστικότητα.

Απορώ γιατί δεν επιτρέπει και στους μαθητές μου να μιλήσουν. Δεν φέρνω, ωστόσο, αντίρρηση για να μη μεγαλώσω την ένταση.

Ξαφνικά, περνώντας πάνω από το Σηκουάνα, μια μαθήτρια μου παίρνει το μικρόφωνο και δείχνοντας στα παιδιά από το παράθυρο του λεωφορείου τον ποταμό, αρχίζει ν’ απαγγέλλει τo ποίημα του Jacques Prévert:

La Seine

Qui est là
toujours là dans la ville
et qui pourtant sans cesse arrive
et qui pourtant sans cesse s’en va

C’est un fleuve répond un enfant
un devineur de devinettes
Et puis l’œil brillant il ajoute
Et le fleuve s’appelle la Seine
quand la ville s’appelle Paris
et la Seine c’est comme une personne
Des fois elle court elle va très vite
elle presse le pas quand tombe le soir
Des fois au printemps elle s’arrête
et vous regarde comme un miroir
et elle pleure si vous pleurez
ou sourit pour vous consoler
et toujours elle éclate de rire
quand arrive le soleil d’été.

Μα η πιο απρόβλεπτη απ’ όλες τις εκπλήξεις ήταν όταν, στο δρόμο της επιστροφής για τις Βρυξέλλες, οι μαθητές μου άρχισαν ομόφωνα ν’ απαγγέλλουν το ποίημα του Jean Brusse :

Au revoir, Paris !

Partir, c’est mourir un peu.                     
C’est triste                                               
de quitter un ami,                        
de quitter Paris,                           
Montmartre,                                            
le Louvre,                                                
la Seine,                                       
l’Arc de Triomphe                        
et la Tour Eiffel,                                                   
les Champs Elysées
et Notre-Dame.
le café aux terrasses,
le soleil du Luxembourg,
la chambre d’hôtel
avec les toits de Paris
devant la fenêtre.
Paris :
——Au revoir.

***
*

Παραμονή επιστροφής στην Αθήνα. Το ρεύμα στο ξενοδοχείο κόβεται την ώρα που λούζομαι. Το κινητό χτυπάει. Βγαίνω στα τυφλά από το λουτρό και απαντάω στη φωνή της Ζηνοβίας που με καλεί να κατέβω αμέσως στο φουαγιέ. Δεν καταλαβαίνω τι είναι τόσο επείγον. Πριν λίγες μόνο ώρες πίναμε μαζί κρασί στη Μονμάρτη και μόλις πριν μισή ώρα είχαμε γυρίσει στο ξενοδοχείο. Δεν έχω ακόμη ετοιμάσει τις αποσκευές μου, της εξηγώ. Μήπως θα μπορούσατε να συνεδριάσετε χωρίς εμένα; Η Ζηνοβία επιμένει. Η παρουσία μου είναι πάρα πολύ σημαντική.
Ένιωσα ανίκανη να βγάλω συμπεράσματα όταν η Ζηνοβία μας ανακοίνωσε ότι είχε κανονίσει ήδη από την Αθήνα να παραμείνει στις Βρυξέλλες για να περάσει εκεί τις διακοπές μαζί με το σύζυγό της που επρόκειτο να έρθει.

Απόρησα πώς μπόρεσε και βασίστηκε στη φιλία μου για να τη στηρίξω. Να πείσω τις άλλες δυο συνοδούς να γυρίσουν στην Αθήνα χωρίς εκείνη; Πώς το σκέφτηκε ότι θα συμφωνούσα; Και για ποια φιλία μου μιλούσε; Μαζί δεν είχαμε καθίσει σε μια καφετέρια στη λεωφόρο «Σεν Μισέλ»; Οι δυο μας, δε συζητούσαμε εκεί εύθυμα για τις διακοπές πίνοντας καφέ; Γιατί δεν μου είχε κάνει καμιά νύξη νωρίτερα για τα σχέδια της ώστε να μου δώσει περιθώρια να σκεφτώ;

Τη ζωή μου θα μπορούσε να διακινδυνεύσω, όχι όμως την ασφάλεια των μαθητών.

***
*

Ούτε κατά διάνοια δε φανταζόμουν την κατεύθυνση που θα ακολουθούσε η λογική της Ζηνοβίας. Αντίκρισα την αλήθεια όταν οι περιστάσεις ξεσκέπασαν τις προθέσεις της αναγκάζοντάς την ν’ αποκαλυφθεί.

Μαθαίνω, τυχαία, ότι έχει δώσει για δημοσίευση στο λεύκωμα του σχολείου ένα κείμενο για την εκδρομή μας. Αναφέρει και τα ονόματα των συνοδών. Όταν τη ρώτησα μήπως έπρεπε να συντάξουμε το κείμενο μαζί ή, τουλάχιστον, να με ενημέρωνε ότι αυτή αναλάμβανε να το γράψει, η Ζηνοβία μου απάντησε πεισματικά: «Σε ελεύθερο κράτος δε ζούμε; Δεν έχω δικαίωμα να γράψω ό, τι θέλω;»

Την ατένισα με ένα μείγμα απορίας και λύπησης. Έχω μια υποψία για τις ύπουλες διαθέσεις της. Θέλω να προλάβω το κακό! Την παρακαλάω να μου δείξει την έκθεσή της για την εκδρομή.

Ανένδοτη η Ζηνοβία  Επαναλαμβάνει: Είμαι  ελεύθερη να κάνω ό, τι θέλω!

***
*

Τέλη Ιουνίου. Η συνεδρίαση φτάνει στο τέλος. Αρχίζουν να μοιράζουν το λεύκωμα του σχολείου. Το παίρνω διστακτικά κι αρχίζω να το ξεφυλλίζω. Τα μάτια μου πέφτουν στις φωτογραφίες που δείχνουν τη Ζηνοβία να φροντίζει τους μαθητές σαν Μητέρα Τερέζα!

Για κάμποση ώρα, που δεν ξέρω πόσο κράτησε, τρέμω για τα καλά. Ο διευθυντής με σταματάει στο διάδρομο και με ρωτάει: «Τι τρέχει, τι πάθατε; Γιατί φεύγετε; Έχει μπουφέ στη διπλανή αίθουσα, δε θα πάρετε τίποτα; Είναι εκεί κι η Ζηνοβία. »

Η έκφρασή του δηλώνει απορία. Θαύμαζε τη συνεργασία μας.

***
*

Στο σπίτι με περιμένει η χαριστική βολή. Το τηλέφωνο χτυπά την ώρα που βάζω το κλειδί στην κλειδαριά. Μόλις που προλαβαίνω να σηκώσω το ακουστικό. Μου ανακοινώνουν ότι δεν μπορούν να δημοσιεύσουν στο περιοδικό του Συλλόγου των Γαλλικών το κείμενο που τους έστειλε από το σχολείο η Ζηνοβία.

Σιωπή…

Έχει πολλά λάθη, προσθέτει η διστακτική φωνή.

Καινούρια σιωπή…

Μια αιμάτινη θηλιά σφίγγει το λαιμό μου.

*

©Kωνστάνς Δημά

φωτο: Στράτος Φουντούλης

vintage_under2

Στηρίξτε την προσπάθειά μας με ένα απλό like στο facebook. Ευχαριστούμε


aegean-campaign8.11.16

Comments Off

Filed under Δοκίμιο, ελληνική λογοτεχνία, Πεζογραφία