«Παιδεία θεατρική εστίν» της Μαρίας Πανούτσου, μέρος 11ο

Οι Φύλακες οδηγούν την Αντιγόνη στον Κρέοντα.

Οι Φύλακες οδηγούν την Αντιγόνη στον Κρέοντα.

fav_separator

Η ΤΡΙΤΗ ΕΚΔΟΧΗ ΤΗΣ «ΑΝΤΙΓΟΝΗΣ»
ή
ΜΙΑ «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» ΔΟΥΛΕΜΕΝΗ ΜΕ ΦΡΟΝΗΣΗ

της Βασιλικής Κεράστα*
Τον Αύγουστο του 1998, σε ένα από τα πιο σημαντικά φεστιβάλ του κόσμου, εκείνο του Εδιμβούργου, μέσα σε πληθώρα παραστάσεων από όλον τον κόσμο υπήρχε και μια ελληνική δουλειά, η «Αντιγόνη» της Μαρίας Πανούτσου. Ήταν η δεύτερη εκδοχή της «Αντιγόνης», που παρουσιαζόταν σε ένα πολυεθνικό κοινό από Σκωτσέζους, Ιάπωνες, Έλληνες, Αμερικάνους φοιτητές και καθηγητές πανεπιστημίου, φοιτητές δραματικών σχολών του Λονδίνου, καθολικούς ιερείς, ηθοποιούς και πλήθος άλλων. «Πρόκειται για μια παράσταση που διεγείρει τις αισθήσεις και αναδεικνύει το δράμα σαν μια μορφή κοινής γλώσσας» έγραφε ο Σκωτσέζικος τύπος.

Αυτή η ίδια παράσταση που παίχτηκε τότε στο Garage Theatre του Εδιμβούργου, δουλεύτηκε πάλι και πάλι, μέστωσε, άλλαξε σε κάποια σημεία και παρουσιάζεται αυτό τον καιρό στο δικό μας Θέατρο Χυτήριο, στην Ιερά Οδό.

Η παράσταση θα ανεβαίνει κάθε Τρίτη βράδυ στις 9:15, έως τις 19 Απριλίου, από τον ίδιο σχεδόν πυρήνα ηθοποιών: Χριστολίνα Καλιανιώτη, Βιβή Μάστορα, Μαρία Πανούτσου, Γιώργος Βουρνάς, Νίκος Πετρίδης. Τους φωτισμούς έχει κάνει ο Ηλίας Κωνσταντακόπουλος και την μουσική επιμέλεια όπως και κείνη του ιστορικού υλικού ο Τάσος Πετρής.

Έχοντας κάνει τον μεγάλο της κύκλο στο εξωτερικό (Edinburgh, London, Sibiu, Tbilisi, Λεμεσσός,Windsor, ) η «Αντιγόνη» επιστρέφει με την μορφή της τρίτης εκδοχής στην Ελλάδα, για να παρουσιαστεί στο κοινό της. Όπως μας λέει η σκηνοθέτιδα, Μαρία Πανούτσου, «η επιθυμία να επικοινωνήσω με το ελληνικό κοινό, κράτησε την «Αντιγόνη» ζωντανή όλα αυτά τα χρόνια».

Β.Κ. Εμμονή με την «Αντιγόνη» λοιπόν;

Μ.Π. Κοίτα πως ξεκίνησε. Τελειώνοντας τη σχολή το ’79  ήξερα πως θέλω να ασχοληθώ με 3 τραγωδίες (Βάκχες, Αντιγόνη, Προμηθέας) και  ήξερα ότι θα μου πάρει χρόνο. Ήθελα να εμβαθύνω. Δεν υπάρχει μια Ακαδημία στην Ελλάδα όπου θα μπορούσες να σπουδάζεις τον τρόπο προσέγγισης και τον τρόπο ερμηνείας στην Ελληνική Αρχαία Τραγωδία.

Είσαι αναγκασμένος, λοιπόν, να κάνεις πολλά πράγματα  μόνος σου μέχρι να έρθει η στιγμή και να πεις,  τώρα θα ασχοληθώ με αυτό. Πήγα στην Πολώνια, όπου σκέφτηκα ότι το εργαστήριο του Grotowski θα με βοηθούσε να καταλάβω μερικά πράγματα για το θέατρο και τις ρίζες του,  άρχισα μουσική στο εργαστήρι του Σίμωνα Καρά, συνέχισα να μελετάω, να διαβάζω, ν’ ακούω, να μαθαίνω. Το ’95 είπα να περάσω στην πράξη.
Ξεκινάω από την αθωότητα. Η Αντιγόνη είναι ένα νέο πλάσμα, όπου ξαφνικά έχει μαζευτεί πάνω της όλη η σοφία. Είναι η απόλυτη ισορροπία. Είναι όλα ζεστά, όλα είναι έτοιμα να ξεχειλίσουν από μέσα της. Δεν τα έχει φθείρει, γιατί δεν έχει προλάβει να ζήσει, να τα φθείρει όλα αυτά. Εκεί, λοιπόν, που ξεχειλίζουν όλα,  την παίρνουν και αυτή μαζί. Γι’ αυτό είμαι πάρα πολύ γοητευμένη με την Αντιγόνη. Βλέπω τον χυμό του νέου ανθρώπου. Η Αντιγόνη είναι ένας χυμός που ξεχειλίζει.
Έχω κάνει τρεις διαφορετικές παραστάσεις* και νιώθω ότι ακόμα δεν έχω τελειώσει. Δεν μπορείς να τελειώσεις  με ένα μεγάλο έργο χωρίς εμμονή! Αν φύγει ο πρώτος ενθουσιασμός.. ο δεύτερος… ο τρίτος τελειώνεις. Η εμμονή θα σου δώσει τη δύναμη να ολοκληρώσεις το έργο.

Β.Κ. Η ίδια η Αντιγόνη ως ρόλος και ως έργο πως σε βοηθάει ώστε να δουλεύεις τόσα χρόνια μαζί της;

Μ. Π. Μαθαίνεις δουλεύοντας μαζί της. Είναι μια από τις πιο θεατρικές παρουσίες που υπάρχουν στον κόσμο του θεάτρου, ως κληρονομιά. Ο Σοφοκλής μας άφησε ένα τεράστιας σημασίας έργο τέχνης, την «Αντιγόνη», μια πραγματικά θεατρική ύπαρξη. Η Αντιγόνη είναι ηθοποιός. «Ποιώ ήθος» . Αυτό, είναι πολύ κοντά σε αυτό, που κάνει η Αντιγόνη.
Για εμάς, τους ηθοποιούς αυτής της παράστασης, είναι πολύ σημαντικό ότι αυτή τη στιγμή, συνεχίζουμε να δουλεύουμε μαζί, κάποιοι άνθρωποι μετά από πολλά χρόνια συνεργασίας, που είναι πολύ δύσκολο και σπάνιο για την εποχή μας. Είναι κάτι το οποίο γινότανε στις δεκαετίες του ’60, του ’70. Δεν είναι εύκολο το 2005 να μείνουν συνεργάτες μαζί τόσο καιρό.

Πολύ σημαντική, θεωρώ επίσης τη συνεργασία μου με τον Ηλία Κωνσταντακόπουλο, από το 1992. Υπάρχει μεγάλη επικοινωνία μεταξύ μας έπειτα από όλα αυτά τα χρόνια και είναι σαν να μου φωτίζει το ίδιο το μυαλό ο Ηλίας. Δεν φωτίζει απλά το έργο, κατορθώνει και υλοποιεί αυτό που έχω μέσα στο μυαλό μου.

Άλλωστε, για μένα το θέατρο είναι πρωταρχικά ένας ηθοποιός πάνω στη σκηνή και ένα φωτάκι, από εκεί ξεκινάνε όλα.

Β.Κ.  Συνήθως το ρόλο της Αντιγόνης τον ενσαρκώνει μια γυναίκα 40 ή 50 χρονών. Εδώ συμβαίνει κάτι διαφορετικό…

Μ.Π.  Με την σχέση των δύο γυναικών που μοιράζονται το ρόλο πάνω στη σκηνή, ήθελα από τη μία να δείξω την τέχνη του θεάτρου. Πως μεταμορφώνεται ένας άνθρωπος, ή δύο άνθρωποι, από καθημερινοί άνθρωποι γίνονται κάτι άλλο.

Παρουσιάζοντας στο κοινό δύο γυναίκες, δεν του στερώ την νεότητα, αλλά του παρουσιάζω και την ωριμότητα, που άλλωστε ανταποκρίνεται στη σοφία της Αντιγόνης. Με την συνύπαρξη των δύο, δημιουργείται ένα τρίτο πλάσμα. Μέσα από την συνύπαρξη, ο θεατής κάνει τη δική του σύνδεση, ολοκληρώνει την Αντιγόνη στο μυαλό του. Μάλιστα, είναι πολύ ωραίο, να μοιράζεσαι ένα ρόλο πάνω στην σκηνή!

Β.Κ. Κλείνει ένας κύκλος με αυτή την τρίτη εκδοχή της «Αντιγόνης»;

Μ.Π.  Ξανανοίγει ένας κύκλος. Δεν ήξερα ότι θα μου πάρει τόσο χρόνο. Αν ένιωθα ότι αυτό έχει τελειώσει, δεν θα μπορούσα να  το  συνεχίσω. Το νιώθω μέσα μου ζωντανό, το έργο και για αυτό το παρουσιάζουμε και το δουλεύουμε ακόμη. Ξέρεις  Βασιλική,  ένα έργο είναι  και  αφορμή, για να προχωρήσουμε και εμείς οι ίδιοι ως άνθρωποι και καλλιτέχνες.

Πρέπει να το αφήσω να ολοκληρωθεί, ίσως κατά τη διάρκεια των παραστάσεων γίνουν τρεις, τέσσερις ακόμα αλλαγές. Είναι και αυτό που είπαμε στην αρχή. Η επιθυμία να επικοινωνήσω με το ελληνικό κοινό κράτησε την Αντιγόνη ζωντανή.

Όχι απλά δεν μας κούρασε όλους, αυτός ο κύκλος, αλλά μας δυνάμωσε.

Έχω περάσει πολλά χρόνια μέσα σε ένα εργαστήρι για να βρω το προσωπικό μου τρόπο έκφρασης. Υπάρχει η παράδοση, αλλά ήθελα να βρω το προσωπικό μου στοιχείο και αυτό δεν θα μπορούσα να το βρω κατά τη γνώμη μου, αν ήμουνα μέσα στη δουλειά πάρα πολύ. Κρατήθηκα συνειδητά έξω από τον επαγγελματικό χώρο, μέσα σε έναν χώρο εργαστηριακό. Αυτό, όμως, που έχει τώρα σημασία είναι ότι μου έχει λείψει η επικοινωνία με το κοινό. Το στερήθηκα όλα αυτά τα χρόνια, μένοντας στο εργαστήριο κάνοντας δουλειά με τον εαυτό μου και τους μαθητές μου. Τώρα η ανάγκη για επικοινωνία είναι μεγάλη.

fav_separator

Σημείωση
*Την συνέντευξη έγινε το 2005 όταν παιζόταν η ‘Αντιγόνη’ στο θεατό Χυτήριο. Ευχαριστώ την δημοσιογράφο, Βασιλική Κεράστα.
*Mία διόρθωση. Οι εκδοχές της Αντιγόνης  που παρουσιάστηκαν  από το Θέατρο Τομή  δεν ήταν τρεις,  αλλά τέσσερεις στο σύνολο τους, από το 1997 έως το 2005.

©Μαρία Πανούτσου

Διαβάστε τα προηγούμενα της Μαρίας Πανούτσου για το θέατρο

Comments Off

Filed under Panoutsou, θέατρο